ΤΣΙΜΠΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ & ΑΝΑΦΥΛΑΞΙΑ
7 Μαρτίου 2016
ΑΝΟΙΞΗ: ΕΧΩ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΣΤΙΣ ΚΑΜΠΙΕΣ ;
7 Μαρτίου 2016

ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΣΤΟ ΛΑΤΕΞ

Το λατέξ & ο τρόπος παραγωγής του


Το φυσικό καουτσούκ λαμβάνεται από το δέντρο Hevea Brasiliensis. Παίρνει την μορφή ενός γαλακτώδους υδατικού εναιωρήματος και εξάγεται με τομές στον φλοιό του δέντρου. Έπειτα, προστίθενται σταθεροποιητές και συντηρητικά για να το αποτρέψουν από την πήξη.


1


Τα ελαστικά προιόντα παράγονται με την χρήση 2 διαφορετικών διαδικασιών: συγκέντρωση του λάτεξ και παραγωγή του φυσικού ξηρού καουτσούκ. Μετά την συγκομιδή,το λάτεξ φυγοκεντρείται για να ληφθεί το 60% του ξηρού καουτσούκ. Επιταχυντές βουλκανοποίησης, αντιοξειδωτικά και άλλες ουσίες προστίθενται ανάλογα με τα τελικά χαρακτηριστικά που πρέπει να ληφθούν. Αυτό το λάτεξ που χρησιμοποιείται για την κατασκευή των αντικειμένων, συχνότερα σχετίζεται με αλλεργικές αντιδράσεις όπως γάντια, προφυλακτικά, μπαλόνια, καθετήρες. Στην περίπτωση του φυσικού ξηρού καουτσούκ, το λάτεξ θρομβώνεται με την μείωση του pH με μυρμηκικό οξύ και οξικό οξύ προς παραγωγή καουτσούκ υπό μορφή φύλλων ή δεμάτων, τα οποία στην συνέχεια υποβάλλονται σε 3 φάσεις : μάλαξη (με πρόσθετα), χύτευση και βουλκανοποίηση (ένας τύπος πολυμερισμού που δημιουργεί σκληρή,κρυσταλλική δομή). Σε αυτό το είδος επεξεργασίας, η περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες είναι χαμηλότερη και ο βουλκανισμός καταστρέφει τις πρωτεΐνες που παραμένουν.Αυτό το είδος του λάτεξ χρησιμοποιείται για την παρασκευή προϊόντων φροντίδας υγείας, όπως πώματα για σωλήνες, έμβολα, μάσκες, σωληνίσκοι.


2

Ιστορική αναδρομή


Τα πρώτα περιστατικά αλλεργίας στο λάτεξ περιγράφηκαν το 1927 στην Γερμανία,ενώ στην Ισπανία το 1986 δημοσιεύθηκε το πρώτο περιστατικό.Την δεκαετία του 1980, ο αριθμός των περιστατικών αυξήθηκε σημαντικά, κυρίως ως αποτέλεσμα 3 παραγόντων:

  • Ευρείας χρήσης γαντιών λάτεξ
  • Απλοποίηση της διαδικασίας κατασκευής
  • Υποκατάσταση του ταλκ με άμυλο για να αποτρέψει τον σχηματισμό κοκκιωμάτων(το άμυλο θεωρείται εξαιρετικό μέσο για την διάχυση αλλεργιογόνων). Η αλλεργία στο λάτεξ έχει γίνει ένα σημαντικό πρόβλημα υγείας. Η ανησυχητική αύξηση των αναφυλακτικών αντιδράσεων από λάτεξ στην διάρκεια επεμβάσεων ή ακτινολογικών χειρισμών, οδήγησαν την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων να δημοσιεύσει σειρά συστάσεων σχετικά με το θέμα το 1990. Επιπλέον, η περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη στα γάντια μειώθηκε για να μειωθεί έτσι και η αλλεργιογονικότητα .

Ωστόσο, στις αναπτυσσόμενες χώρες, η συχνότητα εμφάνισης των κρουσμάτων αυξάνεται καθώς τα προϊόντα λάτεξ χρησιμοποιούνται ευρέως.


Αλλεργιογόνα του λάτεξ


Δεκατέσσερα σε αριθμό είναι τα αλλεργιογόνα που έχουν εντοπιστεί. Λόγω της φυτικής προέλευσης, το λάτεξ έχει παναλλεργιογόνα (αλλεργιογόνα που είναι κοινά σε πολλές διαφορετικές μεταξύ τους ουσίες) και συστατικά αλλεργιογόνα. Επιπλέον, αλλεργιογόνα δημιουργούνται κατά την διάρκεια της κατασκευής (βουλκανισμού).

Τα διάφορα αλλεργιογόνα ευαισθητοποιούν τους ασθενείς σε διάφορες ομάδες κινδύνου μέσω διαφόρων οδών έκθεσης.Οι κλινικές εικόνες ποικίλουν,αν και υπάρχει συχνά κάποιος βαθμός επικάλυψης.


Μέτρηση περιβαλλοντικής έκθεσης


Τα αλλεργιογόνα του λάτεξ είναι πρωτεΐνες οι οποίες προσροφούνται από τα σωματίδια σκόνης που βρίσκονται σε αντικείμενα λάτεξ.Υπάρχουν σε μορφή αερολύματος και συμπεριφέρονται ως αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα.

Δεδομένου ότι οι δύο κύριες οδοί έκθεσης στο λάτεξ είναι το αναπνευστικό και το δέρμα, θα πρέπει να παρακολουθείται τόσο ο αέρας του περιβάλλοντος όσο και οι επιφάνειες.Αλλεργιογόνα του λάτεξ μπορεί να υπάρχουν ως μεμονωμένα σωματίδια ή μπορεί να προσκολληθούν στην επιφάνεια άλλων σωματιδίων.


Κλινικά σύνδρομα


Οι κλινικές εκδηλώσεις που προκαλούνται από αντιδράσεις υπερευαισθησίας τύπου Ι στο λάτεξ ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό και εξαρτώνται από την οδό έκθεσης , την ποσότητα του αλλεργιογόνου.


Κνίδωση εξ’ επαφής

Η πιο συχνή εκδήλωση. Μπορεί να είναι η μόνη εκδήλωση ή αυτή που προηγείται των συστηματικών εκδηλώσεων. Έκζεμα είτε ξηροδερμία μετά από χρήση γαντιών δεν είναι ειδικά συμπτώματα. Η κνίδωση έχει πιο υψηλή συσχέτιση με την ευαισθητοποίηση στο λάτεξ απ’ότι ένας μεμονωμένος κνησμός. Επαφή με βλεννογόνιες περιοχές προκαλεί αγγειοοίδημα. Το λάτεξ είναι η πιο κοινή αιτία κνίδωσης λόγω επαγγελματικής επαφής. Δερματίτιδα χεριών που προκαλείται από ερεθιστικές ουσίες μπορεί να ενθαρρύνει την ευαισθητοποίηση στο λάτεξ. Κλινικά, η εξ’ επαφής δερματίτιδα λόγω της πρωτεΐνης, εκδηλώνεται ως χρόνιο έκζεμα με οξέα υποτροπιάζοντα επεισόδια.


3

Αλλεργική ρινίτιδα και άσθμα


Επηρεάζει κυρίως άτομα που είναι εκτεθειμένα μέσω της εισπνοής, όπως είναι οι επαγγελματίες υγείας, και οι εργαζόμενοι που χρησιμοποιούν προστατευτικά γάντια ή εκτίθονται στο λάτεξ στο περιβάλλον εργασίας τους. Γάντια με πούδρα είναι η κύρια πηγή των αντιδράσεων σε χώρους με λάτεξ. Το λάτεξ θεωρείται επαγγελματικό αλλεργιογόνο και είναι η αιτία επαγγελματικού άσθματος με επιπολασμό μεταξύ 2,5-10%. Ηωσινοφιλική βρογχίτιδα που οφείλεται στο λάτεξ είναι μια σπάνια επαγγελματική αναπνευστική εκδήλωση.


Συστηματικές αντιδράσεις


Το λάτεξ θεωρείται το δεύτερο αίτιο διεγχειρητικής αναφυλαξίας μετά τα μυοχαλαρωτικά. Η καρδιαγγειακή κατάρρευση είναι η πιο συχνή μορφή παρουσίασης σε ασθενείς υπό αναισθησία, συχνά όμως παρατηρείται βρογχόσπασμος και δερματικό εξάνθημα. Αντιδράσεις στο λάτεξ συνήθως εμφανίζονται κατά την διάρκεια της φάσης συντήρησης της αναισθησίας, σε αντίθεση με την αναφυλαξία λόγω μυοχαλαρωτικών και οπιούχων, η οποία συνήθως εμφανίζεται στην φάση επαγωγής. Κοιλιακές , γυναικολογικές, ορθοπεδικές επεμβάσεις εμφανίζουν το μεγαλύτερο κίνδυνο. Στα παιδιά, το λάτεξ εμπλέκεται στο 27% των αναφυλακτικών αντιδράσεων μετά απο αναισθησία με υψηλότερο ποσοστό σε ηλικίες κάτω των 5 ετών. Ο πληθυσμός που διατρέχει κίνδυνο να υποστεί μια αναφυλακτική αντίδραση στο λάτεξ μετά από εγχείρηση ή ιατρική εξέταση μπορεί να χωριστεί σε άτομα με γενετική προδιάθεση (ατοπία) ή άτομα με υψηλά επίπεδα έκθεσης (εργαζόμενοι σε τομέα υγείας, ασθενείς που υποβάλλονται σε πολλαπλές επεμβάσεις ή εξετάσεις).

Οι πρωτεΐνες του λάτεξ από τα γάντια μπορούν να μεταφερθούν στα φαγητά μέσω της επεξεργασίας τους. Αυτές οι πρωτεΐνες μπορούν να δημιουργήσουν αναφυλακτικές αντιδράσεις σε ευαισθητοποιημένα άτομα που στην συνέχεια καταναλώνουν τα τρόφιμα αυτά. Έτσι, αρκετά συχνά δίνεται η οδηγία να μην χρησιμοποιούνται γάντια με λάτεξ σε εταιρείες τροφίμων.


Σύνδρομο λάτεξ-φρούτων


Το λάτεξ περιέχει κοινές πρωτείνες με κάποια φυτά και φρούτα. Έτσι, μέσω της διασταυρούμενης αντίδρασης ασθενείς με αλλεργία σε τροφές μπορεί να εμφανίσουν και αλλεργία στο λάτεξ. Οι τροφές που σχετίζονται συχνότερα είναι το κάστανο, ακτινίδιο, μπανάνα, αβοκάντο. Η σχέση μεταξύ αλλεργίας λάτεξ και τροφίμων κυμαίνεται μεταξύ 21-58%.


Κλινικές εκδηλώσεις στη δισχιδή ράχη


Ο επιπολασμός της αλλεργίας στο λάτεξ είναι μεγαλύτερος σε παιδιά με δισχιδή ράχη απ’ότι στον γενικό πληθυσμό. Ο θεμελιώδης παράγοντας κινδύνου είναι ο αριθμός των επεμβάσεων. Επίσης, αυξημένη IgE, ατοπία αυξάνουν τον παράγοντα κινδύνου. Η έκθεση στο λάτεξ σ’αυτά τα παιδιά γίνεται μέσω βλεννογόνων, αιμοφόρων αγγείων, εισπνοής. Η πιο συχνή εκδήλωση είναι κνίδωση-αγγειοοίδημα σε αντίθεση με τους εργαζόμενους σε επαγγέλματα υγείας, οι οποίοι εμφανίζουν αναπνευστικά συμπτώματα.


Διάγνωση


Βασίζεται στην κλινική υποψία. Λήψη σωστού ιστορικού, στο οποίο να καταγράφεται η παρουσία ή απουσία άλλων αλλεργιών, ατοπίας, πρόσφατων επεμβάσεων ή ιατρικών χειρισμών που χρησιμοποιήθηκαν προϊόντα λάτεξ, και ότι άλλο από το οποίο να προκύπτει ότι ο ασθενής ανήκει σε ομάδα κινδύνου εμφάνισης αλλεργίας στο λάτεξ. Επίσης να καταγραφούν αντιδράσεις οι οποίες προκαλούνται μετά από επαφή ή βρώση φρούτων, ιδίως ακτινιδίου, κάστανου, αβοκάντο, μπανάνας. Η συμπληρωματική διάγνωση βασίζεται σε δερματικές δοκιμασίες διά νυγμού, μέτρηση ειδικής IgE στο λάτεξ. Ενδοδερμικές δοκιμασίες δεν συστήνονται.Τα επιδερμικά τεστ (patch test) ενδείκνυνται σε αντιδράσεις επιβραδυνόμενου τύπου, οι περισσότερες από τις οποίες δεν αποδίδονται στο λάτεξ,αλλά σε πρόσθετα. Δοκιμασίες πρόκλησης ενδείκνυνται όταν το κλινικό ιστορικό είναι σαφές και οι συμπληρωματικές διαγνωστικές εξετάσεις (δερματικές ή εργαστηριακές) είναι αρνητικές, χρησιμοποιούνται επίσης για τον αποκλεισμό αλλεργίας στο λάτεξ σε ασυμπτωματικούς ευαισθητοποιημένους ασθενείς.

Δοκιμασία χρήσης γαντιού: Υπάρχουν διάφορα πρωτόκολλα με κυμαινόμενους χρόνους έκθεσης από 15 λεπτά εώς 2 ώρες. Γενικά, σε πρώτη φάση τοποθετείται ένα δάκτυλο του γαντιού σε βρεγμένο δάκτυλο, αν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, στη συνέχεια τοποθετείται ένα γάντι με πούδρα. Γάντι βινυλίου ή νιτριλίου τοποθετείται στο άλλο χέρι ως αρνητικός μάρτυρας. Το αποτέλεσμα θεωρείται θετικό εάν η επαφή δημιουργήσει ερυθρότητα, κνησμό, φλύκταινες ή αναπνευστικά συμπτώματα.


Ειδικές βρογχικές προκλήσεις


Διάγνωση τροφικών αλλεργιών σχετιζόμενων με αλλεργία στο λάτεξ

Δερματικές δοκιμασίες με φρέσκα φρούτα που περιλαμβάνονται στο λάτεξ- φρούτα σύνδρομο, δείχνουν 80% συμφωνία με την κλινική διάγνωση και είναι ένας απλός , οικονομικός τρόπος για να πιστοποιηθεί η κλινική υποψία.


Θεραπεία

  • Ασθενείς με αλλεργικές αντιδράσεις στο λάτεξ θα πρέπει να λαμβάνουν τυπική θεραπεία (ανάλογα με την σοβαρότητα) και να χρησιμοποιούν υλικά ελεύθερα λάτεξ, σε περιβάλλον ελεύθερο λάτεξ.

  • Οι ασθενείς θα πρέπει να έχουν την ένεση αδρεναλίνης μαζί τους και να γνωρίζουν να την χρησιμοποιούν.


    4

  • Σε εισαγωγή σε νοσοκομείο θα πρέπει να δηλώνεται σαφώς και κατηγορηματικά στο κλινικό ιστορικό, στις σημειώσεις του νοσηλευτικού προσωπικού, στην χειρουργική έκθεση. Πλήρης αποφυγή του λάτεξ θεωρείται αδύνατη, δεδομένου της ευρείας χρήσης του. Συχνά βέβαια δεν είναι απαραίτητη στους περισσότερους αλλεργικούς ασθενείς, οι οποίοι ανέχονται την έκθεση σε αντικείμενα καθημερινής χρήσης από καουτσούκ.

  • Εναλλακτικές λύσεις στο λάστιχο περιλαμβάνουν το νεπρένιο,νιτρίλιο (τα γάντια νιτριλίου παρέχουν προστασία έναντι λοίμωξης, συγκρίσιμη με εκείνη που παρέχεται από γάντια λάτεξ), σιλικόνη, πολυουρεθάνη, βινύλιο.




5

  • Αποφυγή τροφών με διασταυρούμενη αντίδραση στο λάστιχο

  • Ειδική ανοσοθεραπεία


ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ  – ΑΛΛΕΡΓΙΟΛΟΓΟΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ-ΠΑΙΔΩΝ