Τα μείζονα αλλεργιογόνα του ελλαδικού χώρου (Γιαννάκης Γεώργιος – Αλλεργιολόγος)

Ο χρόνιος πόνος είναι νόσος (Λεμονής Αργύριος – Αναισθησιολόγος)
26 Νοεμβρίου 2015
ΑΛΛΕΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (Γιαννάκης Γεώργιος – Αλλεργιολόγος)
26 Νοεμβρίου 2015

Τα μείζονα αλλεργιογόνα του ελλαδικού χώρου (Γιαννάκης Γεώργιος – Αλλεργιολόγος)

Αλλεργιογόνα στην Ελλάδα


Καθώς η άνοιξη πλησιάζει ολοένα και περισσότερο η συγκέντρωση των αεροαλλεργιογόνων στην ατμόσφαιρα αυξάνεται. Και έτσι, ενώ η άνοιξη για πολλούς είναι η εποχή της εξοχής, για άλλους είναι η εποχή της επίμονης συμπτωματολογίας από την μύτη (καταρροή, συμφόρηση (μπούκωμα), φτέρνισμα) ή / και από τα μάτια (κνησμός, οίδημα, δακρύρροια) ή / και από τους πνεύμονες (άσθμα).

Με τον όρο αεροαλλεργιογόνα, εννοούμε τα αλλεργιογόνα που μέσω της εισπνοής προκαλούν όλη την πιο πάνω συμπτωματολογία.

Διακρίνονται κυρίως σε 2 κατηγορίες: στα εξωοικιακά (γύρεις από δέντρα, φυτά, μύκητες) και ενδοοικιακά (ακάρεα οικιακής σκόνης, επιθήλια κατοικίδιων ζώων (γάτας, σκύλου), κατσαρίδα, μύκητες).

Η κατάταξη των κυριοτέρων υπεύθυνων γύρεων για την Ευρώπη που προέρχονται από τα αντίστοιχα φυτά γίνεται σε 3 ομάδες:


  • Τα αγρωστώδη (grasses)
  • Τους θάμνους – ζιζάνια – αγριοβότανα (weeds)
  • Τα δέντρα (trees)

Η συγκέντρωση των γυρεόκοκκων στην ατμόσφαιρα συσχετίζεται στενά με τις καιρικές συνθήκες. Τις ψυχρές και βροχερές ημέρες η συγκέντρωση είναι χαμηλή (οπότε έχουμε και ηπιότερη συμπτωματολογία), ενώ τις ζεστές ημέρες που χαρακτηρίζονται από ξηρότητα και επικρατούν άνεμοι, η συγκέντρωση είναι υψηλή οπότε και η συμπτωματολογία πιο έντονη.

Στην μεσογειακή ζώνη της Ευρώπης οι κυριότερες γύρεις που ενοχοποιούνται για την πρόκληση αναπνευστικής αλλεργίας είναι από το περδικάκι, ελιά, αγροστώδη, κυπαρίσσι.

allergy1
Περδικάκι (parietaria):
αναπτύσσεται σε ερείπια, κατά μήκος των δρόμων και θεμέλιων σπιτιών. Παράγει σημαντικές ποσότητες γύρης. Ανθίζει σχεδόν όλο το έτος με ιδιαίτερη έξαρση από τα μέσα Φεβρουαρίου μέχρι και τους θερινούς μήνες. Αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες αλλεργιογόνες γύρεις στην Ελλάδα και στις χώρες της βορείου μεσογείου.

 

Ελιά: λόγω της ευρύτατης καλλιέργειας, αποτελεί σημαντικό αλλεργιογόνο για τον ελλαδικό χώρο. Ανήκει στην οικογένεια των ελαιοειδών μαζί με τον φράξο, το λίγουστρο, το γιασεμί. Έχει παρατηρηθεί σημαντική διασταυρούμενη ευαισθησία ανάμεσα στα είδη της οικογενείας των ελαιοειδών. Η κυκλοφορία των γύρεων των ελαιοειδών φυτών εντοπίζεται στις αρχές Μαρτίου, με μέγιστο εμφάνισης από τα μέσα Μαΐου έως και τις αρχές Ιουνίου.


allergy2
Αγρωστώδη:
η αγριάδα (cynodon dactylon ή bermuda grass), το κριθάρι (hordeum vulgare), τo λόλιο το πολυετές (lolium parenne), φλέως ο λειμώνιος (timothy grass), αποτελούν μερικά από τα πιο γνωστά είδη αγρωστωδών που απαντούν στον ελλαδικό χώρο. Η ανθοφορία αρχίζει από τον Απρίλιο και διατηρείται σε σημαντικά επίπεδα μέχρι και το τέλος Ιουνίου.

 

 

allergy3Timothy grass

 

 

 

allergy4

Κυπαρίσσι:
ανήκει στην οικογένεια των κυπαρισσοειδών η οποία περιλαμβάνει δέντρα ανορθούμενα κατακόρυφα ή θάμνους αειθαλείς. Η ανθοφορία αρχίζει από τα τέλη Ιανουαρίου με σημαντικές πυκνότητες από τις αρχές Φεβρουαρίου μέχρι και Μάιο.

 

 

allergy5


Χηνοπόδιο ή λουβούδια (chenopodium album):
ποώδες φυτό με φύλλα και άνθη κατά εναλλαγή. Ανήκει στην οικογένεια chenopodiaceae (χηνοποδιώδη), η οποία περιλαμβάνει επίσης το αλμυρίκι, το τεύτλο, το σπανάκι. Η αλλεργιογονικότητα του φυτού είναι αρκετά υψηλή. Ανθοφορεί από Μάιο έως και Σεπτέμβριο.

 

 

allergy6

Πεντάνευρο:
ανήκει στην οικογένεια plantaginaceae. Η ανθοφορία του είναι από Μάιο έως και Σεπτέμβριο

 

 

 

allergy7
Αμβροσία (ambrosia) και αψίθια (artemisia):

Ανήκουν στην οικογένεια των compositae (σύνθετα). Η ανθοφορία τους είναι από Ιούλιο μέχρι και Σεπτέμβριο. Φύονται σε διαταραγμένα εδάφη και χέρσες αγροτικές εκτάσεις σαν ζιζάνια. Επειδή και τα δυο γένη στην Ελλάδα δεν εμφανίζουν μεγάλες συγκεντρώσεις γυρεοκόκκων, η αλλεργιολογικότητα τους είναι αρκετά μειωμένη.

 

Ενδοοικιακά αλλεργιογόνα

Πηγές ενδοοικιακών αλλεργιογόνων θεωρούνται τα ακάρεα, η γάτα, ο σκύλος, η κατσαρίδα. Παράγοντες που ευνοούν την αύξηση των αλλεργιογόνων αυτών είναι κυρίως η χρήση επίπλωσης με υφάσματα, οι μεγάλες επιφάνειες χαλιών και υφασμάτων καθώς και η κεντρική θέρμανση.

allergy8Ακάρεα οικιακής σκόνης (dermatophagoides pteronyssimys και dermatophagoides farinae)

Αποτελούν τα κύρια αλλεργιογόνα του ενδοοικιακού περιβάλλοντος. Βρίσκονται σε αφθονία εκεί οπού συγκεντρώνεται η σκόνη όπως σε χαλιά, έπιπλα, υφάσματα, κλινοσκεπάσματα. Κύρια τροφή τους είναι το υλικό της απολέπισης της ανθρώπινης επιδερμίδας. Συνθήκες ανάπτυξης αποτελούν η υγρασία 75-80% και θερμοκρασία 25-30.

Τα μείζονα αλλεργιογόνα των ακάρεων βρίσκονται στα κοπρανώδη σωματίδια που αποβάλλονται από το πεπτικό τους σύστημα. Η μεγαλύτερη έκθεση στα αλλεργιογόονα των ακάρεων γίνεται κατά την διάρκεια του ύπνου όπου και υπάαρχει άμεση επαφή με τα υλικά στα οποία διαβιώνουν τα ακάρεα.

allergy9Κατοικίδια ζώα: αποτελούν σημαντική πηγή αλλεργιογόνων. Το μείζον αλλεργιογόνο της γάτας παράγεται κυρίως από τους σιελογόνους αδένες του ζώου και ανευρίσκεται στο τρίχωμα του λόγω της συνήθειας του να γλείφει τις τρίχες του. Το αλλεργιογόνο της γάτας είναι μικρό και αιωρείται εύκολα, έτσι παραμένει στον αέρα του δωματίου για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό εξηγεί την άμεση εκδήλωση των συμπτωμάτων από τους αλλεργικούς στη γάτα, καθώς βρίσκονται στον ίδιο χώρο, χωρίς να απαιτείται άμεση επαφή με το τρίχωμα.

Το αλλεργιογόνο του σκύλου διαθέτει παρόμοια αεροδυναμικά χαρακτηριστικά με αυτό της γάτας. Ωστόσο, η αλλεργία στον σκύλο είναι λιγότερο συχνή.

allergy10Μύκητες: ανευρίσκονται και στο εξωοικιακό (αλτερνάρια, κλαδοσπόριο) αλλά και στο ενδοοικιακό (ασπέργιλλος) περιβάλλον. Παράγουν μεγάλο αριθμό από σπόρους οι οποίοι καθίστανται αερομεταφερόμενοι και εισπνεόμενοι. Οι σπόροι αυτοί με την μικρή τους σχετικά διάμετρο ενοχοποιούνται κυρίως για την πρόκληση του άσθματος. Οι υγρές κλιματολογικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη εξωοικιακών μυκήτων. Σε περιοχές με θερμό και υγρό κλίμα, οι μύκητες είναι παρόντες σχεδόν κατά την διάρκεια όλου του έτους. Στις εύκρατες περιοχές οι σπόροι της αλτερνάρια και του κλαδοσπόριου παρουσιάζουν υψηλή συγκέντρωση στην ατμόσφαιρα τους μήνες Αύγουστο και Σεπτέμβριο.